Berekening van de afkoopwaarde: inleg, kosten en looptijd

Kort antwoord

De afkoopwaarde van een uitvaartpolis is het bedrag dat u (bij afkoop) uitgekeerd krijgt of krijgt voorgelegd. Hoe die afkoopwaarde precies tot stand komt, wordt doorgaans berekend op basis van de opgebouwde waarde (zoals ingelegde premie en rente/waardetoekenning), minus kosten. Daarnaast kunnen onderdelen zoals inleg, kostenopbouw en looptijd het resultaat beïnvloeden.

Een belangrijk praktisch punt: de berekening gebeurt vaak met een actuariële rekenmethode en met aftrek van kosten, waarbij de hoogte en samenstelling van kosten volgens de voorwaarden kan worden vastgesteld en/of gepubliceerd door de verzekeraar.^[1]

Afbakening

Met berekening bedoelen we hier uitsluitend:

• hoe de verzekeraar de afkoopwaarde (bij stopzetten/afkopen) vaststelt;
• welke bouwstenen in die berekening terugkomen, met extra aandacht voor de clusteronderdelen inleg, kosten en looptijd;
• hoe u herleidt welke gegevens u op uw polis en/of in de polisvoorwaarden moet vinden om de berekening te kunnen plaatsen.

We behandelen niet:

• een persoonlijke uitkomst of “bereken voor u” op basis van uw specifieke polis zonder dat daarvoor de polisdata en context worden bekeken;
• een advies om wel of niet af te kopen, of een vergelijking van één aanbieder tegen een andere.

Onderliggende onderwerpen

Binnen dit onderwerp wordt de berekening praktisch uitgewerkt via de volgende deelonderwerpen:

1. Inleg

• In dit onderdeel gaat het om wat er aan waarde is opgebouwd uit premies die zijn betaald (en hoe die waarde mee kan veranderen door rente of andere waardetoekenningen, afhankelijk van het product).

2. Kosten

• Hier staat centraal welke kostenposten de afkoopwaarde kunnen verlagen. In de voorwaarden worden kosten vaak genoemd als eenmalige en doorlopende componenten.

3. Looptijd

• Looptijd bepaalt doorgaans hoe lang waarde is opgebouwd en welke kosten al zijn verrekend of nog doorlopen. Bij sommige verzekeringen spelen ook regels rond duur en voorwaarden mee.

Daarnaast kunt u het bredere kader gebruiken via:

• Uitleg over afkoopwaarde
• Betekenis
• Mogelijke gevolgen
• Opgave aanvragen
• Uitbetaling

Controlepunten

Gebruik onderstaande controlepunten om te begrijpen hoe de berekening bij uw situatie waarschijnlijk is opgebouwd. Let op: de exacte rekenmethode kan per verzekeraar en per type verzekering verschillen. Raadpleeg daarom altijd de voorwaarden die bij uw polis horen.

1) Is er sprake van afkoopwaarde bij stopzetten?

In de voorwaarden staat doorgaans dat bij beëindiging anders dan overlijden de hoogte van de afkoopwaarde wordt vastgesteld. Bij DELA is beschreven dat de afkoopwaarde wordt berekend met een actuariële rekenmethode, onder aftrek van kosten.^[1]

Bij a.s.r. wordt in de polisvoorwaarden onderscheid gemaakt tussen onderdelen van de premie en wordt voor afkoop uitgelegd hoe de afkoopwaarde wordt bepaald.^[2]

2) Opbouw: welke “waarde” ligt eraan ten grondslag?

Zoek in uw polis of polisvoorwaarden naar termen als:

• opgebouwde waarde,
• spaarpremie (bij spaarachtige delen),
• rente/toevoeging van waarde,
• verzekerde waarde of verzekerd bedrag dat is vastgelegd.

Voorbeeld (a.s.r.): de afkoopwaarde wordt uitgelegd als een berekende waarde op basis van betaalde spaarpremie en toevoeging van rente, met daarna aftrek van afkoopkosten.^[2]

3) Kosten: welke kosten trekken ze af?

Kosten zijn vaak een doorslaggevende factor in de uiteindelijke afkoopwaarde.

Controleer:

• of er eenmalige kosten worden genoemd (bijvoorbeeld kosten voor afkopen of kosten bij het premievrij maken);
• of er jaarlijkse/doorlopende kosten voorkomen;
• of de voorwaarden aangeven dat de hoogte van kosten kan worden aangepast en waar u die actueel kunt vinden.

Voorbeeld (a.s.r.): bij afkoop worden eenmalige kosten voor het afkopen genoemd als aftrekpost.^[2]

Voorbeeld (DELA): de afkoopwaarde wordt berekend volgens een actuariële methode onder aftrek van kosten, waarbij de hoogte van deze kosten kan worden aangepast en gepubliceerd.^[1]

4) Looptijd en moment van afkoop: wanneer stopt uw opbouw?

Looptijd gaat niet alleen over “hoe lang u premie betaalt”, maar ook over het moment waarop u afkoopt en of de verzekering op dat moment waarde heeft opgebouwd.

Kerncheck:

• Per wanneer stopt uw verzekering (formele datum)?
• Is er een periode waarin nog premies zijn betaald of waarin het product nog doorloopt?

In de a.s.r.-voorwaarden wordt bijvoorbeeld beschreven dat u bij afkoop de tot dan toe opgebouwde afkoopwaarde ontvangt, als de documenten zijn ontvangen.^[2]

5) Voorafgaand aan berekening: bent u gestopt met premie, premievrij gemaakt of echt afgekocht?

Afkoop en premievrij maken zijn niet hetzelfde.

Voorbeeld (a.s.r.):

• Premievrij maken zet de verzekering om in een premievrije verzekering en kan gevolgen hebben voor het verzekerde bedrag/uitkering.
• Afkopen betekent beëindiging; u ontvangt dan de opgebouwde afkoopwaarde.^[2]

Voorbeeld (DELA): de voorwaarden beschrijven situaties waarin bij betalingsachterstand of stopzetting een premievrije voortzetting aan de orde kan zijn of dat de verzekering stopt en afkoopwaarde wordt uitgekeerd, afhankelijk van de waarde die volgens de rekenmethode voor afkoop beschikbaar is.^[1]

6) Verwacht u dat er “winstdeling” of rente-effecten meespelen?

Bij sommige uitvaartverzekeringen speelt winstdeling of rendement/waardetoekenning een rol in de ontwikkeling van de waarde.

Voorbeeld (DELA): winstdeling wordt gekoppeld aan de winstdelingsregeling; de voorwaarden beschrijven ook situaties waarin geen winstdeling wordt toegekend (bijvoorbeeld bij achterstand in premiebetaling of tijdelijke niet-verzekerdheid).^[1]

Praktisch betekent dit: als u de berekening wilt begrijpen, zoek dan in uw polis of correspondentie naar aanwijzingen over winstdeling, indexatie en hoe die uitwerking heeft gehad op uw waarde.

7) Zijn er speciale gevallen waardoor uitkomst verandert?

Let op uitzonderingen en randvoorwaarden die de afkoopwaarde kunnen beïnvloeden, zoals:

• wijziging van kosten (die periodiek kan worden aangepast),
• specifieke bepalingen rond premiebetaling of betalingsachterstand,
• voorwaarden die bepalen wanneer waarde wel of niet beschikbaar is.

DELA beschrijft dat als de waarde niet of onvoldoende voorhanden is, dekking kan worden geschorst en dat bij onvoldoende waarde de verzekering stopt en afkoopwaarde wordt uitgekeerd volgens de relevante artikelen.^[1]

Neutrale vervolgstap: hoe krijgt u de berekening op papier?

Als u de berekening wilt weten voor uw eigen polis, is de meest praktische route meestal het opvragen van informatie bij de verzekeraar en het controleren van:

• de formule/definitie van afkoopwaarde in uw polisvoorwaarden,
• de onderliggende kostenposten,
• het moment waarop de afkoop ingaat.

Daarbij helpt het om eerst het bredere kader te lezen op uitleg over afkoopwaarde en daarna gericht verder te gaan met opgave aanvragen en uitbetaling. Ook kunt u de betekenis en gevolgen plaatsen via betekenis en mogelijke gevolgen.

Voor vragen rond het waardedeel en hoe het begrip “inleg” doorwerkt in de berekening, zijn de deelonderwerpen inleg en gerelateerde artikelen relevant, zoals:

• hoe vraag je bevestiging over inleg
• hoe werkt inleg bij een uitvaartverzekering
• wat betekent inleg in een bestaande uitvaartpolis
• wat kan per aanbieder verschillen bij inleg

Bronnen

1. DELA, Algemene voorwaarden, p. 4
2. Polisvoorwaarden uitvaartverzekering, p. 10