Wat is afkoopwaarde: werking, begrippen en belangrijkste voorwaarden

Kort antwoord

Afkoopwaarde is de (geld)waarde die u ontvangt als u uw uitvaartverzekering of levensverzekering vroegtijdig afkoopt. De verzekeraar berekent die waarde op een bepaald moment en gaat daarbij doorgaans uit van een rekenmethode waarin kosten zijn verwerkt. In sommige situaties kan niet (of niet volledig) het verzekerde bedrag worden uitgekeerd, maar wordt wél afkoopwaarde uitgekeerd.^[1]

Definitie en afbakening

In de voorwaarden wordt afkoopwaarde geregeld als: de waarde van de verzekering op het moment van afkoop die de verzekeraar bepaalt volgens een actuariële rekenmethode, onder aftrek van kosten. De hoogte van die kosten kan daarbij worden aangepast; sommige verzekeraars publiceren deze kosten.^[1]

Belangrijk om het begrip goed af te bakenen:

• Afkoopwaarde is iets anders dan de uitkering bij overlijden. Bij afkoop “verlaat” u de verzekeringsdekking; u krijgt een bedrag terug dat is bepaald op basis van de afkoopformule.
• Afkoopwaarde is ook geen vast, gegarandeerd bedrag dat altijd gelijk is. Het bedrag hangt af van de situatie op het moment van afkoop en van de kosten die in de rekenmethode zijn opgenomen.^[1]

Als u zoekt naar de context binnen “Betekenis”, helpt dit om te begrijpen waarom afkoop bij een bestaande polis invloed kan hebben op wat u uiteindelijk ontvangt.

Hoe het werkt

De afkoopwaarde komt in de praktijk tot stand via een rekenproces waarin (1) de verzekerde rechten op dat moment centraal staan en (2) kosten worden meegenomen.

Kostensoorten (wat kan er worden afgetrokken?)

Volgens de definitie in de DELA-voorwaarden gaat het om “kosten” die worden afgetrokken van de waarde die op basis van de actuariële methode wordt bepaald.^[1]

De precieze kostenposten verschillen per verzekeraar en per product. Vaak ziet u in polisstukken een uitsplitsing of toelichting, maar de algemene formulering die u in elk geval moet onthouden is: kosten maken onderdeel uit van de afkoopberekening.^[1]

Aannames (hoe u ernaar kunt kijken zonder te rekenen)

U kunt afkoopwaarde beschouwen als een uitkomst van drie aannames:

1. Welke waarde heeft de polis op het afkoopmoment (volgens de rekenmethode)?
2. Welke kosten worden daarvoor in mindering gebracht?
3. Welke beperkingen gelden er in de specifieke polis-situatie?

Zonder uw eigen polisinhoud te kennen, kunt u dit niet omzetten naar een bedrag, maar u kunt wél checken welke kostencategorieën en beperkingen in uw voorwaarden staan.

Wat kan verschillen

Afkoopwaarde kan in de polisvoorwaarden anders uitpakken door variabele factoren.

1) Kosten die in de rekenmethode worden gebruikt

De definitie geeft aan dat de hoogte van de kosten kan worden aangepast en dat deze kosten worden gepubliceerd (in elk geval bij DELA).^[1]

2) Uitsluitingen of beperkingen bij overlijden

Soms leidt een overlijden niet tot (het volledige) verzekerde bedrag, maar tot afkoopwaarde. Bijvoorbeeld bij TWENTHE worden in bepaalde uitsluitingssituaties voorwaarden genoemd waarin afkoopwaarde wordt uitgekeerd.^[2]

Ook bij een TWENTHE-polis in een uitzonderingssituatie binnen de dekking wordt beschreven dat bij overlijden uitsluitend afkoopwaarde wordt uitgekeerd en dat er beperkingen kunnen gelden in het eerste verzekeringsjaar of bij bepaalde leeftijds- en koopsomsituaties.^[3]

3) Mededelingsplicht en informatie die u wel of niet heeft gedeeld

Een verzekeraar baseert de verzekering op aanvraaginformatie en andere door u aangeleverde informatie. Als u relevante informatie achterhoudt, kan dat gevolgen hebben voor de uitkering.^[4]

Dit is niet hetzelfde als afkoopwaarde “an sich”, maar het helpt wel bij het begrijpen van waarom verzekeringsrechten en uitkomsten kunnen veranderen.

Controlepunten

Gebruik deze controlebron-benadering: check in uw eigen polisvoorwaarden en polisoverzicht wat de afkoopberekening en de mogelijke beperkingen precies beschrijven.

Wat u kunt nakijken

• Definitie en rekenmethode: staat afkoopwaarde omschreven als waarde op het afkoopmoment onder aftrek van kosten en wordt er verwezen naar de rekenmethode?^[1]
• Welke kosten worden afgetrokken: ziet u een verwijzing naar gepubliceerde kosten of kosten die variabel kunnen worden aangepast?^[1]
• Wanneer kan alleen afkoopwaarde gelden: staan er uitsluitingen/beperkingen waarbij afkoopwaarde wordt uitgekeerd in plaats van het volledige verzekerde bedrag?^[2]
• Uw eigen relevante informatie: klopt wat er bij de aanvraag is opgegeven, en voldoet u aan mededelingsplicht/controlevragen die bij overlijden of wijziging spelen?^[4]

Vervolgstap zonder advies te geven

Als u voorbereid een aanbiedervraag wilt formuleren, kunt u vragen om:

• de berekening of op zijn minst de opbouw van afkoopwaarde (waarde op moment minus kosten),
• de geldende kostenposten die zijn gebruikt,
• en of er beperkingen van toepassing zijn op uw situatie.

Voorbeeld met aannames (indicatief)

Stel aannemelijk: uw polis heeft op het afkoopmoment een “rekenwaarde” volgens de actuariële methode, maar die wordt verminderd met een kostenbedrag. Dan is de uitkomst de afkoopwaarde.

Als kosten hoger uitvallen of als in de polis een beperking geldt in uw specifieke situatie, kan de afkoopwaarde relatief lager zijn dan u op basis van alleen het verzekerde bedrag zou verwachten. Dit volgt direct uit het principe “waarde op moment van afkoop onder aftrek van kosten”.^[1]

Bronnen

1. DELA, Algemene voorwaarden, p. 1
2. TWENTHE, Algemene voorwaarden uitvaartverzekering 2018, p. 4
3. TWENTHE, Natura-uitvaartverzekering in kapitaal, versie 2, p. 1
4. DELA, Algemene voorwaarden, p. 2